Kıyı Kanunu hakkında bilinenler ve az bilinenler

Kıyı Kanunu hakkında bilinenler ve az bilinenler

Kargacık Koyu ile ilgili olarak ziyaretçilerin aklında zaman zaman “Kıyılar ücretsiz değil mi?”, “Giriş ücreti Kıyı Kanunu’na aykırı değil mi?” gibi sorular oluşabiliyor. Bu yazıda, mevzuatın hukuki ve fiili çerçevesi hakkında az bilinen ayrıntıları ve Kargacık Koyu’nun bu kapsamdaki uygulamalarıyla ilgili bilgileri bulabilirsiniz.

Kıyı Kanunu’nun kapsamı

3621 sayılı Kıyı Kanunu’na göre, kıyılar devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Herkesin kıyıdan ve denizden eşit ve serbest yararlanma hakkı vardır. Ancak bu serbestlik, kıyıya erişimin mutlak surette ücretsiz ve her koşulda kara yoluyla sağlanması zorunluluğunu içermemektedir. Yani bu serbestlik kapsamı, kıyı alanlarında veya kıyıya ulaşım sürecinde sunulan hizmetlerin ücretsiz olması gerektiği anlamına gelmemektedir.

Bir başka ifadeyle Kıyı Kanunu, kıyıya erişimi güvence altına alır fakat kıyı alanında veya kıyıya ulaşım sürecinde sunulan yol, otopark, temizlik, güvenlik ve çevre düzenlemesi gibi ek hizmetlerin ücretsiz verilmesini zorunlu kılmaz, bu tür hizmetlerin mevzuata uygun şekilde ücretlendirilmesine imkan tanır.

Kargacık Koyu’nun hukuki statüsü

Kargacık Koyu, mülkiyeti devlete ait olan ancak Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından mevzuata uygun şekilde kiralanmış, özel bir işletme tarafından işletilen bir hizmet alanıdır. Belirli bir süreyi içeren bu kiralama, ilgili kamu idaresinin izni ve denetimi altında gerçekleştirilmiştir, ilkesel olarak ise kamu yararı, çevrenin korunması ve sürdürülebilir kullanım esasına dayanmaktadır. Söz konusu özel işletme; alanın temizliğinden, güvenliğinden, altyapısından ve çevrenin korunmasından sorumludur ve bu kapsamda gereken ilgili hizmetleri sağlamaktadır.

Kargacık Koyu’na erişimin fiili ve teknik niteliği

Kargacık Koyu’nun coğrafi ve fiziki yapısı gereği, kıyıya doğrudan açılan doğal ve kamusal bir kara geçişi bulunmamaktadır. Arazi, doğal yapısı itibarıyla zorlu koşullara sahiptir. Koya kara yoluyla tek erişim; işletmecisi tarafından özel olarak düzenlenmiş, düzenli bakım ve onarım gerektiren bir yol güzergahı üzerinden sağlanmaktadır. Yani işletme, koya araç ve yaya erişimini mümkün kılan özel altyapı hizmetleri sağlamaktadır.

Dolayısıyla ziyaretçilere kara yoluyla sağlanan erişim, salt “kıyıya ulaşım” değildir; söz konusu yolun yapımı ve bakımı, çevre düzenlemesi, giriş–çıkış güvenliği, otopark alanı, temizlik de dahil, verilen birçok ek hizmeti içeren özel bir kullanım alanınadır ve ziyaretçiler açısından çok yönlü bir hizmet paketinin kullanımı anlamına gelir.

Ücretlendirmenin hukuki dayanağı

Bu çerçevede işletme tarafından ziyaretçilerden talep edilen bedel, kıyıya veya denize giriş ücreti değil, kara yoluyla gelen ziyaretçilere sunulan ulaşım, otopark, güvenlik, altyapı ve üstyapı hizmetlerinin ve işletme faaliyetlerinin karşılığı olan hizmet bedelidir. Bu uygulamanın gayesi, kıyının kamuya kapatılması değil; kamu yararı gözetilerek sunulan hizmetlerin sürdürülebilirliğinin sağlanmasıdır.

Kıyı Kanunu, kıyı alanlarının kamu yararına kullanılması ilkesini esas alırken söz konusu alanlarda, ilgili idarelerden alınmış izinler doğrultusunda; temizlik ve atık yönetimi, çevre düzenlemesi, otopark hizmeti, duş/tuvalet/soyunma kabini gibi ortak kullanım alanları, şezlong/şemsiye/piknik masası gibi donatılar, güvenlik, cankurtaran, ilk yardım gibi ek hizmetlerin sunulmasına da imkan tanımaktadır. Bu tür hizmetlerin sunulduğu alanlar için talep edilen bedel, hukuken “kıyıya giriş ücreti” değil, hizmet bedeli niteliğindedir.

Ayrıca uygulama, koyun doğal kapasitesini aşmamak, kalabalığı yönetmek ve ziyaretçi deneyimini en üst düzeyde tutmak için de önemli bir araçtır. Bu sayede Kargacık Koyu'nun doğal güzelliği ve huzurlu ortamı korunabilmektedir.

“Kıyıdan serbest yararlanma” ilkesinin korunması

Kargacık Koyu’na, işletme tarafından sağlanan kara altyapısından yararlanmaksızın ulaşmak isteyen kişiler için fiili seçenek deniz yoludur. Deniz yoluyla; yani tekne, kano veya benzeri deniz araçlarıyla, herhangi bir kara hizmetinden faydalanmadan, doğal kıyı alanına doğrudan ulaşım sağlamak ve Kıyı Kanunu’nun öngördüğü şekilde “kıyıdan serbest yararlanmak” mümkündür. Ancak koya deniz yoluyla gelen ziyaretçiler de kıyıya ayak bastıkları andan itibaren, işletmenin sağladığı bahsi geçen tüm hizmetlerden (temizlik, güvenlik, sosyal tesisler) aynı şekilde faydalanmaktadır. Yani, deniz yoluyla koya gelen ziyaretçiler de kara yoluyla giriş yapan ziyaretçiler gibi, kıyıya ayak bastıklarında temiz, düzenli ve korunan bir doğal alanla karşılaşır. Aynı çevre temizliği ve güvenlik önlemlerinden yararlanıp aynı sosyal tesis hizmetlerini kullanır.

Koya denizden erişim, karadan erişime alternatif bir yöntemdir ancak hizmetlere erişim ve kullanım açısından bir farklılık yoktur. İşletmenin sunduğu hizmetlerden yararlanan her kişinin, bu hizmetlerin sürdürülebilirliğine ve alanın korunmasına eşit ölçüde katkıda bulunması adil bir yaklaşımdır ve yasaldır.  

Özetle Kargacık Koyu; Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan kiralanmış, Kıyı Kanunu’na ve ilgili mevzuata uygun, şeffaf şekilde işletilen, kamu kurumlarının denetimine tabi özel bir işletme ve hizmet alanıdır. Alınan hizmet bedeli, Kıyı Kanunu’na aykırı bir “giriş ücreti” değil, ziyaretçilerin güvenli, huzurlu ve temiz bir ortamda vakit geçirmesini sağlamak için verilen altyapı ve üstyapı hizmetlerinin karşılığıdır. Herhangi bir kara hizmeti kullanmaksızın deniz yoluyla ücretsiz erişim ve kıyının doğal alanından serbestçe yararlanmak mümkündür.